Општа астрофизика

ФA302

Прилог бр. 3

Предметна програма од прв, втор и трет циклус на студии

1.

Наслов на нaставниот предмет

Општа астрофизика   (3+2)

2.

Код

ФA302

3.

Студиска програма

Астрономија и астрофизика

4.

Организатор на студиската програма (единица, односно институт, катедра, оддел)

Институт за физика, ПМФ

5.

Степен (прв, втор, трет циклус)

Прв циклус

6.

Академска година/семестар

4-ти семестар

7.

Број на ЕКТС кредити

7

8.

Наставник

Олгица Кузмановска

9.

Предуслови за запишување на предметот
Ислушан курс по општа астрономија или
астрономија

 

10.

Цели на предметната програма (компетенции):

Запознавање со основните поими и стекнување на општи познавања за астрофизиката
Запознавање со основните физички закони и физички процеси во небесните тела (ѕвездите и галаксиите)
Оспособување на студентот за решавање на основните астрофизички проблеми

 

11.

Содржина на предметната програма:

Предметот, методите, поделбата и значењето на астрофизиката.
Краток историски преглед на развојот на астрономијата и астрофизиката.
Набљудувани карактеристики на електромагнетното зрачење и методи на неговото мерење.
Механизми и закони на зрачење.
Влијание на Земјината атмосфера на астрономските набљудувања.
Карактеристики на стабилните ѕвезди. Растојанија до ѕвездите и нивно движење. Привидни и
апсолутни ѕвездени величини (визуелни, фотографски и болометриски).
Луминозност на ѕвездата. Ѕвездени спектри и нивна класификација. Херцшпрунг-Раселов
(НR) дијаграм. Спектрална паралакса и одредување на ѕвездени радиуси.
Двојни ѕвезди и нивна класификација. Визуелно двојни, спектроскопски двојни и еклипсно
двојни. Одредување на масата на двојните ѕвезди. Ротација на ѕвезди. Тесно двојни ѕвезди.
Структура на ѕвездите. Хемиски состав и физички услови на ѕвездите. Внатрешна структура
на ѕвездите и модели на ѕвездената внатрешност.
Извори на енергија. Гравитационо собирање и термонуклеарни реакции.
Основни фази во еволуцијата на ѕвездите. Фази пред и на главната низа. Фази по главната
низа (фаза на црвен џин). Конечни фази (бели џуџиња, неутронски ѕвезди, црни јами).
Пулсари. Еволуција во тесно двојни системи.
Карактеристики и квалификација на променливи ѕвезди. Пулсирачки променливи ѕвезди (RR
Lyrae, Цефеиди, Мириди). Катаклизмични променливи. Нови и супернови.
Облик и структура на Млечниот пат.
Вонгалактичка астрономија. Класификација на галаксиите. Хаблов закон. Активни галаксии и
квазари.
Космолошки модели. Големата експлозија. Микробраново реликтно зрачење.

 

 

12.
Методи на учење: активно учество на предавањата, решавање на астрофизички проблеми,
подготовка на семинари, изработка на проектни задачи

 

13.

Вкупен расположив фонд на време

7 кредити x 30 часови 

14.

Распределба на расположивото време

210 часови

15.

Форми на наставните активности

15.1

Предавања-теоретска настава

45 часови

15.2

Вежби (лабораториски,

аудиториски), семинари, тимска работа

30 часови

16.

Други форми на активности

16.1

Проектни задачи

20 часови

16.2

Самостојни задачи

20 часови

16.3

Домашно учење

95 часови

17.

Начин на оценување

17.1.

Тестови

                                         40           бодови                                                     

17.2.

Семинарска работа/проект (презентација: писмена и усна)

 

                                         40          бодови 

17.3.

Активност и учество

                                         20        бодови

18.

Критериуми за оценување (бодови/оценка)

               до 50 бода

      5 (пет)        (F)                  

       од 51 до 60 бода

      6 (шест)     (E)

       од 61 до 70 бода

      7 (седум)   (D)

       од 71 до 80 бода

      8 (осум)     (C)

       од 81 до 90 бода

      9 (девет)    (B)

       Од 91 до 100 бода

    10 (десет)    (A)

19.

Услови за потпис и полагање на завршен испит

Освоени минимум  50 бода

20.

Јазик на кој се изведува наставата

македонски

21

Метод на следење на квалитетот на наставата
Kонтинуирано следење и проверување на
разбирањето на студентите преку тестови и
дискусии

 

22.

Литература

            Задолжителна литература

22.1

Ред.број

Автор

Наслов

Издавач

Година

1.

О. Атанацковиќ-Вукмановиќ,

М. Вукичевиќ-Карабин

 

Општа астрофизика

Завод за уџбенике и наставна средства, Београд

 

2004

2.

Хану Картунен,

Пека Кругер,

Хеики Оја,

Марку Путанен,

Карл Ј. Донер

Основи на астрономијата

Просветно дело А. Д., Скопје

2009

22.2

Дополнителна литература

Ред.број

Автор

Наслов

Издавач

Година

1.

В. Вујновиќ

Астрономија I, II

Школска књига, Загреб

1995

2.

Roger A. Freedman,

William J. Kaufmann III

Universe

W.H. Freeman and Company, New York

 

2002

    Предметот е вклучен во следните насоки:


    Следни испити од овој предмет:

    Материјали

Следни испити

Август/Септември
П В С Ч П С Н
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31123456
сите

Резултати од испити

по датум     по предмет


Материјали за предавања

© 2026. Институт за физика, ПМФ, УКИМ, Скопје.